Voorkom fouten bij verdeling van een lijfrente na scheiding!
Waarom dit artikel over lijfrente en echtscheiding?
Regelmatig worden wij gevraagd voor een second opinion en ook nemen wij regelmatig een mediation over van een andere (advocaat)mediator op verzoek van de betrokken mensen. Wij merken daardoor dat in de dagelijkse praktijk van mediators en advocaten vaak de situatie van lijfrente en echtscheiding niet goed gaat. Er zijn dan zelfs financieel scheidingsdeskundigen of andere scheidingsexperts bij betrokken geweest.
Wat gebeurt er in een gemeenschap van goederen?
Bij een echtscheiding moeten veel zaken worden verdeeld. Een van de lastige kwesties is de verdeling van lijfrente bij echtscheiding. Dit kan een belangrijk deel van de financiële toekomst zijn, vooral als er een gemeenschap van goederen was. In dit artikel leggen we in eenvoudige taal uit wat er met een lijfrente gebeurt bij een scheiding en waar je op moet letten. We beperken ons hier tot de situatie van een gemeenschap van goederen.
Wat is een lijfrente?
Een lijfrente is een financiële regeling waarbij iemand (met belastingvoordeel) geld opzij zet bij een verzekeringsmaatschappij of bank. Dit geld wordt later, meestal na pensionering, in periodieke uitkeringen terugbetaald waarbij weer belasting wordt ingehouden. Het doel van een lijfrente is om extra inkomen te hebben op een later moment in het leven. Lijfrente kan op verschillende manieren worden opgebouwd, bijvoorbeeld via een verzekering of een geblokkeerde spaarrekening. Omdat er gespaard wordt met belastingvoordeel, gelden er “spelregels”. Zo kun je bijv. het geld niet zomaar ineens opnemen zonder fiscale gevolgen en er een auto van kopen
Gemeenschap van goederen: wat betekent dat voor lijfrente en echtscheiding?
Als je getrouwd bent in gemeenschap van goederen, betekent dit dat vrijwel al jullie bezittingen en schulden gezamenlijk eigendom zijn. Dit geldt ook voor lijfrente die tijdens het huwelijk is opgebouwd. Bij een echtscheiding moet dit vermogen eerlijk worden verdeeld.
Er zijn twee vormen van gemeenschap van goederen:
- Algehele gemeenschap van goederen (voor huwelijken gesloten vóór 1 januari 2018): alles wat jullie bezitten en verdienen valt onder het gezamenlijke vermogen, behalve persoonlijke schenkingen en erfenissen met een uitsluitingsclausule.
- Beperkte gemeenschap van goederen (voor huwelijken gesloten na 1 januari 2018): alleen bezittingen en schulden die tijdens het huwelijk zijn opgebouwd, worden gemeenschappelijk. Vermogen en schulden van vóór het huwelijk blijven privé.
Bij een echtscheiding betekent dit dat een lijfrente die tijdens het huwelijk is opgebouwd, in principe gedeeld moet worden.
Hoe wordt een lijfrente verdeeld?
De verdeling van lijfrente bij echtscheiding hangt af van de manier waarop de lijfrente is opgebouwd. Er zijn verschillende scenario’s:
Lijfrente in gemeenschap van goederen
Als de lijfrente is opgebouwd tijdens het huwelijk en er sprake is van gemeenschap van goederen, dan wordt deze in principe 50/50 verdeeld. Dit kan op verschillende manieren:
- Verdeling in geld: De waarde van de lijfrente wordt bepaald en de partner die de lijfrente behoudt, betaalt de ander de helft van de waarde uit.
- Splitsing van de lijfrente: De lijfrente kan worden gesplitst, zodat beide ex-partners hun eigen deel ontvangen en zelfstandig kunnen laten uitkeren.
- Compensatie met andere bezittingen: Soms wordt ervoor gekozen om de lijfrente niet te splitsen, maar de andere partner te compenseren met bijvoorbeeld spaargeld of een groter deel van de woning.
De bovengenoemde manieren kunnen allemaal leiden tot vergaande fiscale gevolgen. Dat komt omdat in de opgebouwde waarde nog een bedrag aan belasting zit, die nog niet is afgerekend. De belastingdienst kan hier moeilijk over gaan doen.
De enige juiste fiscale manier
De enige manier, waarbij de fiscale gevolgen tot een minimum worden beperkt, is de huidige lijfrente vervangen door 2 nieuwe lijfrenten, ieder op zijn/haar eigen naam. De inleg van deze 2 nieuwe lijfrenten is dan 50% van de opgebouwde waarde. Dit is een vorm van een toegestane afkoop van een lijfrente, omdat deze direct wordt gevolgd door een “inkoop” van een nieuwe lijfrente. De fiscale claim van de belastingdienst is op deze manier beschermd omdat het geld niet direct wordt ontvangen.
Lijfrente op naam van één partner
Een lijfrente staat altijd op naam van één partner. Dat is een eis van de belastingdienst om misbruik van belastingaftrek te voorkomen. Degene die het belastingvoordeel heeft over de inleg, moet ook de belasting betalen over de uitkering. Toch betekent dit niet automatisch dat de andere partner er dan geen recht op heeft. Als de inleg tijdens het huwelijk is betaald met gezamenlijk geld, valt de waarde van de lijfrente in de gemeenschap en moet deze verdeeld worden bij een echtscheiding.
Lijfrente die vóór het huwelijk is opgebouwd
Als een van de partners de lijfrente al had vóór het huwelijk en er sprake is van een beperkte gemeenschap van goederen, dan blijft dit deel in principe privé. Alleen de waarde die tijdens het huwelijk is opgebouwd, valt in de gemeenschap en moet worden verdeeld. Dat betekent dus, dat aan de verzekeringsmaatschappij of bank melding moet worden gemaakt van het huwelijk en dat er een “knip” in de waarde opbouw van de lijfrente moet worden geregistreerd. Dit wordt vrijwel nooit gedaan, omdat mensen, maar ook advocaten en mediators, zich hiervan niet bewust zijn. Met alle fiscale gevolgen ten spijt.
Wat zijn de fiscale gevolgen?
De Belastingdienst kijkt bij de verdeling van een lijfrente naar wie het recht op uitkering krijgt. Als een lijfrente wordt uitgekeerd aan een ander dan de oorspronkelijke begunstigde, kan er belasting verschuldigd zijn. Dit is een belangrijk aandachtspunt bij het maken van afspraken over de verdeling.
Ook bij een afkoop(opname) van de lijfrente moet rekening worden gehouden met belastingheffing. Afkoop van een lijfrente is in principe niet toegestaan. De afkoopsom wordt dan als inkomen gezien, waardoor er mogelijk veel belasting over betaald moet worden. Je kunt dan ongeveer 75% van de opgebouwde waarde verliezen aan belastingheffing. Daarom is het vaak beter om lijfrente niet direct af te kopen, maar te kijken naar alternatieve manieren om de verdeling te regelen. Als een lijfrente na scheiding volledig aan één iemand wordt toegedeeld, ziet de belastingdienst dit als de afkoop van een halve lijfrente.
Hoe maak je goede afspraken?
Bij een lijfrente en scheiding is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken over de verdeling. Dit kan op verschillende manieren:
- Onderling overleg: Als jullie in goed overleg uit elkaar gaan, kunnen jullie samen afspraken maken en laten vastleggen in het echtscheidingsconvenant.
- Mediation: Een mediator kan helpen bij het maken van eerlijke en evenwichtige afspraken over de verdeling van lijfrente. Let er hierbij op, dat de mediator over voldoende fiscale vakkennis beschikt. Dit is een complex onderwerp, waarbij een fout zo is gemaakt. (Wat in de praktijk dus ook vaak gebeurt.)
Samenvattend
Bij een echtscheiding in gemeenschap van goederen moet lijfrente eerlijk worden verdeeld. Hoe dit precies gebeurt, hangt af van de situatie en de afspraken die jullie maken. Het is belangrijk om goed naar de fiscale gevolgen te kijken en deskundig advies in te winnen. Door heldere afspraken te maken, voorkom je financiële problemen voor jezelf in de toekomst en zeker niet in de laatste plaats met de belastingdienst en zorg je ervoor dat beide partners een eerlijke verdeling krijgen.
Ben jij benadeeld bij de verdeling van lijfrente na scheiding of heb je hier vragen over?
Als je het gevoel hebt, dat jij benadeeld bent bij de verdeling van een lijfrente of heb je hier vragen over, neem dan contact met ons op. Wellicht kunnen wij dit nog voor je herstellen en ook helpen met eventueel de schade verhalen op je advocaat of mediator. Ook als je bevoordeeld bent met een lijfrente, realiseer je dan dat een aanslag voor schenkbelasting kan volgen of extra inkomstenbelasting, omdat er met die lijfrente iets is gebeurd, wat niet mag van de belastingdienst.